Bỏ qua tới nội dung
HOT Mua Combo DOKIMI tiết kiệm 1.500.000đ + Tặng 50 file STL lồng Rutin
DOKIMI FARM TECH 3D · AI ROBOT · FLYCAM
Tháng 11 20, 2026

Sử Tàu nói gì việc diện kiến TÂY SƠN SANG Trung Quốc mừng Bác Thọ Nhà Thanh PHẦN 1

Biên niên sử cung đình ghi chép về việc hộ tống Ruan Guangxian từ An Nam (Việt Nam) đến Jehol để diện kiến ​​Hoàng đế.

  • Do Lưu Ngạc (1723-1795), Toàn quyền Trực Lệ trình bày
  • Ngày mùng 8 tháng 5 năm thứ 54 niên hiệuCàn Long (1 tháng 6 năm 1789), triều đại nhà Thanh.

Vào cuối thời Càn Long, nhà Lê ở An Nam, vốn có quan hệ lâu đời với triều đình nhà Thanh, đã phải chịu đựng nhiều năm bất ổn nội bộ do sự nổi dậy của gia tộc Nguyễn ở Tây Sơn. Để hỗ trợ nhà Lê, năm 1788, chính phủ nhà Thanh đã phái quân đến An Nam để trấn áp gia tộc Nguyễn. Năm 1789, quân Nguyễn phản công, khiến quân nhà Thanh đóng tại An Nam hoảng loạn rút lui, bỏ lại vô số lương thực cũng như lương thực và các loại cỏ, trang thiết bị liên quan. Sau đó, nhà Lê chấm dứt.

Trong triều đại Nguyễn mới thành lập, Nguyễn Huệ (1753-1792) đã cố gắng ổn định nền cai trị mới của mình đồng thời ngăn chặn quân Thanh phản công. Vì vậy, vào năm 1789, ông đã cử cháu trai mình là Nguyễn Quang Hiển (Ruan Guangxian) làm đại diện đến triều đình nhà Thanh để cống nạp cho hoàng đế và thỉnh cầu hoàng đế phong cho Nguyễn Huệ làm vua An Nam. Điều này đã tạo cho hoàng đế một lối thoát để ngừng gửi quân đến An Nam. Hoàng đế chấp nhận chuyến viếng thăm của Nguyễn Quang Hiển đến Giê-hôn để cống nạp và ra lệnh cho các quan lại địa phương hộ tống Nguyễn cẩn thận trong suốt chuyến đi. Bản ghi chép của cung điện này cho thấy Lưu Ê (1723-1795) từ Chí Lệ thông báo với hoàng đế rằng ông đã chỉ thị cho các quan lại Chí Lệ hộ tống Nguyễn cẩn thận khi ông đến đó.

Chiếu chỉ này cho biết đoàn đại biểu do Nguyễn Quang Hiển (Ruan Guangxian) dẫn đầu đã đến khu nghỉ dưỡng mùa hè an toàn. Ngoài việc được gặp gỡ Hoàng đế Càn Long, họ còn nhận được những món quà hậu hĩnh và được đưa đến Đình Thanh Âm xem kịch.

Hình minh họa buổi diện kiến ​​của Ruan Guangxian với Hoàng đế và bữa tiệc sau đó.

  • Trích từ Bình Định An Nam Tử (Minh họa về việc bình định Việt Nam)
  • Khắc tấm đồng
  • Triều đại Càn Long (1736-1795), triều đại nhà Thanh

Bức tranh “Minh họa cuộc diện kiến ​​Hoàng đế của Ruan Guangxian và bữa tiệc sau đó”, do một họa sĩ cung đình vẽ, mô tả sứ thần An Nam Nguyễn Quang Hiển (Ruan Guangxian) và đoàn tùy tùng của ông chào Hoàng đế Càn Long trước khi xem kịch tại Đình Thanh Âm.

Hình minh họa buổi diện kiến ​​của Ruan Guangxian với Hoàng đế và bữa tiệc sau đó.

  • Trích từ Bình Định An Nam Tử (Minh họa về việc bình định Việt Nam)
  • Khắc tấm đồng
  • Triều đại Càn Long (1736-1795), triều đại nhà Thanh

Bức tranh “Minh họa cuộc diện kiến ​​Hoàng đế của Ruan Guangxian và bữa tiệc sau đó”, do một họa sĩ cung đình vẽ, mô tả sứ thần An Nam Nguyễn Quang Hiển (Ruan Guangxian) và đoàn tùy tùng của ông chào Hoàng đế Càn Long trước khi xem kịch tại Đình Thanh Âm.

SỬ TA NÓI GÌ NHÀ NGUYÊN CỨU VIẾT

MỞ ĐẦU

Trong hai năm liên tiếp (Kỷ Dậu 1789 và Canh Tuất 1790), nước ta có bốn phái đoàn sang Trung Hoa, mỗi phái đoàn có một nhiệm vụ rõ rệt. Ngoài hai phái đoàn mang hình thức ngoại giao là phái đoàn Nguyễn Hoành Khuông sang tạ ơn, Lê Bá Đang sang triều cống, lại có hai phái đoàn rất đặc biệt nhưng sử nhà Nguyễn chỉ nói phớt qua nên không mấy ai thấy được sự quan trọng của vấn đề.

Phái đoàn thứ nhất là phái đoàn Nguyễn Quang Hiển sang nhận sắc ấn do chính vua Càn Long sắp xếp để trao tại điện Thái Hòa trong một đại lễ chủ trì bởi hai nhân vật tối quan trọng là Vĩnh Dung[1] và Nhã Lãng A[2] cùng với hai đại học sĩ trong Quân Cơ Xứ là A Quế, [3] Kê Hoàng[4] đang lưu thủ kinh đô cử hành.

Về phái bộ Nguyễn Quang Hiển sử triều Nguyễn, Liệt Truyện (Nguỵ Tây) chép có một câu về phái đoàn này:

惠亦以金幣厚遺求為玊成。遂改名光平,遣其姪阮光顯竝陪臣武輝瑨齎遞貢品,叩關懇請入覲。清帝嘉悅遂凖其奏…[5]

Huệ bèn lấy vàng lụa tặng cho hậu hĩ cầu xin thu xếp cho, rồi đổi tên là Quang Bình, sai cháu là Nguyễn Quang Hiển cùng bồi thần là Vũ Huy Tấn mang cống phẩm, gõ cửa quan xin được nhập cận. Vua Thanh vui mừng thuận theo lời tâu …

Tuy nhiên, sự việc không sơ sài và tầm thường như thế. Chưa nói đến những uẩn khúc và lắt léo của việc nhà Thanh với nước ta nghị hòa, Nguyễn Quang Hiển sang Trung Hoa cũng không đơn giản là để xin nhập cận mà là một phái đoàn được tiếp đón trọng thể như ta sẽ thấy. Ngay khi tro than trận đánh đầu Xuân chưa tàn lụi hẳn, nhà Thanh đã bí mật sai người sang liên lạc để tìm kiếm một đường lối hòa bình khiến triều đình Tây Sơn cũng không dám tin là thật.

Vũ Huy Tấn (武輝瑨)[6] viết trong bài Tựa của Hoa Nguyên Tuỳ Bộ Tập (華原隨步集)[7]:

歲己酉春初。余方晦迹鄕村,忽聞有召命避居鄕邑,使者以家親爲羅,索求甚急。隧爲所得。隨召書而出。以是月二十四日赴京晉見。適上國有柬來。被推爲候命。力辭不獲。即日就道。重二到諒山關上。與北塞守臣。住復酬應。間關數月。竟得上國諭音賜覲。尋復奉委以使事。又辭不獲。乃請閒歸省家親。

四月晦前到慕澤。前以行告諸親。重陰後啟行。始爲萬里計。某月二十五日。重臨關上。奉來㫖賜使臣從陸進到熱河行營。要見聖節朝賀大禮。蓋創典也。

Đầu mùa Xuân năm Kỷ Dậu, tôi ẩn mình ở hương thôn, bỗng nghe có triệu gọi những người đang lẩn trốn phải trình diện rất gấp nên phải ra. Ngày 24 tháng đó (Giêng) đến kinh đô yết kiến mới hay thượng quốc có giản (thư từ của cấp địa phương) gửi tới và bị đẩy ra hầu mệnh (tức lên cửa quan để sung vào việc giao thiệp với phương bắc). Cố từ chối nhưng không được, ngay ngày hôm đó lên đường. Ngày mồng 2 tháng Hai đến cửa quan ở Lạng Sơn, ở cùng với người giữ cửa quan phía bắc để thư từ qua lại. Ở cửa quan mấy tháng thì nhận được dụ của thượng quốc bằng lòng cho triều cận (tức lên kinh đô yết kiến vua Càn Long), lại được giao cho nhiệm vụ đi sứ. Lại từ chối nhưng không được, đành xin về thăm nhà.

Tháng Tư, trước ngày hối (ngày cuối tháng) đến Mộ Trạch để cáo từ song thân, sau ngày trùng âm thì khởi hành. Bắt đầu một chuyến đi nghìn dặm. Ngày 25 tháng đó (Tư) lại lên cửa quan. Nhận được chỉ ban cho sứ thần đi theo đường bộ đến hành cung Nhiệt Hà để dự đại lễ thánh tiết (tức sinh nhật vua Càn Long). Ấy là lần đầu tiên nước ta được tham dự vậy.

Với miêu tả như trên, Vũ Huy Tấn không nêu được một chi tiết nào để cho thấy tầm vóc của công việc hay ý nghĩa của phái đoàn trong công tác giao thiệp với Trung Hoa, tưởng như bất cứ những lần đi sứ nào ngoài một câu “để dự đại lễ thánh tiết, ấy là lần đầu tiên nước ta được tham dự” [要見聖節朝賀大禮。蓋創典也。] nói lên sự khác biệt.

Sinh nhật nhà vua (là một trong ba đại lễ hàng năm của nhà Thanh)[8] làm tại Nhiệt Hà, một quần thể cung điện cách Bắc Kinh 150 km, là “âm kinh” của nhà Thanh, nơi hàng năm hoàng đế thiên cư tránh nóng nên còn gọi là “Tị Thử Sơn Trang”. Tại Nhiệt Hà, nhà Thanh dựng ra một khung cảnh làm sống lại các sinh hoạt của người Mãn Châu khi còn ở quan ngoại nên chỉ những trường hợp hết sức đặc biệt mới cho người ngoài tham dự. Nơi đây, chủ yếu khách mời là các phiên vương Mông Cổ, những người có cùng nguồn gốc du mục như người Mãn Châu, sinh hoạt trong những tập tục rất khác biệt với đại đa số người Hán như săn bắn ở Mộc Lan, đánh vật (là môn võ của người Mông Cổ), thi cưỡi ngựa, bắn cung và duyệt binh như một hình thức tập dượt quân sự. Cũng chỉ tại Nhiệt Hà, nhà vua mới cho dựng hoàng ác điện (điện vòm màu vàng) khi tiếp phiên vương, tượng trưng cho đại hãn tiếp tiểu hãn là tập tục đời xưa truyền lại. Trong những trường hợp đặc biệt, nhà vua cũng ban rượu (ngự tửu) cho phiên vương, bồi thần là tập quán khi còn ở sa mạc giá rét. Lễ “ôm eo áp mặt” (bão kiến thình an) tiếp vua Quang Trung cũng là đại lễ của người vùng mạc bắc, khác hẳn lối chào hỏi thông thường của người Hán.

Vua Càn Long và triều thần xem biểu diễn kỵ thuật (horsemanship) ở Nhiệt Hà

Nguồn: Sports in Ancient China[9]

Việc cho Nguyễn Quang Hiển đến Nhiệt Hà triều cận khác hẳn một lần triều yết hoàng đế bình thường ở Bắc Kinh mà là một nghi lễ xác nhận An Nam gia nhập vào mô hình tông phiên của nhà Thanh, một đơn vị mới trong các vì sao chầu vào Bắc Thần. (theo ý nghĩa xưa, một triều đại mới được coi như một nước mới thành lập nên gọi là mở nước. Tuy nước ta vẫn giữ nguyên tên nhưng Tây Sơn là một triều đại mới, đất đai cũng rộng hơn lãnh thổ của nhà Lê)

Chính vì không hiểu được tầm quan trọng này nên trong suốt tập thơ Hoa Nguyên Tùy Bộ Tập (của Vũ Huy Tấn làm trong chuyến đi lần thứ nhất), chúng ta chỉ thấy những bài thơ ngâm vịnh với rất ít chi tiết có thể đóng góp vào việc tìm hiểu một thời kỳ đầy biến động. Vũ Huy Tấn cho biết ngay từ giữa tháng Giêng (chỉ sau trận đánh ở Thăng Long ít ngày), quan lại nhà Thanh đã bí mật liên lạc để sắp xếp việc nghị hòa, chủ yếu là tiến hành việc công nhận và phong vương cho Nguyễn Huệ.

Phái đoàn thứ hai quan trọng hơn nhiều, cũng là một biến cố vô tiền khoáng hậu không chỉ trong sử nước ta mà cả Trung Hoa cũng không hề có một lần khác tiếp khách nước ngoài trang trọng như thế. Đó là phái đoàn do vua Quang Trung cầm đầu sang tham dự đại lễ Bát Tuần Khánh Thọ của vua Thanh Càn Long năm Canh Tuất (Càn Long 55, 1790) sau khi phái đoàn Nguyễn Quang Hiển về đến nhà vài tháng. Sự cố tình bỏ qua không nhắc đến – hay nhắc đến với nhiều xuyên tạc – đã khiến cho một giai đoạn lịch sử bị lệch lạc không còn ai biết đến.

Liệt Truyện chép:

庚戌春,福康安促惠治装。

惠復托言母死請以子光垂代己入覲。康安不可密使人往關上委曲誘掖如不得已須以狀貌類已者代之。

惠乃已范公治冒已名使其臣吳文楚,鄧文眞,潘輝益,武輝瑨,武名標,阮進祿,杜文功,偕例外貢雄象二匹。驛遞勞頓,沿途苦之。

兩廣總督福康安,廣西巡撫孫永清伴送抵京…[10]

Mùa xuân năm Canh Tuất, Phúc Khang An dục Huệ sửa soạn hành trang. Huệ lại lấy cớ là mẹ mất nên xin cho con là Quang Thùy thay mình nhập cận. Khang An không biết thế nào nên bí mật sai người đến cửa quan trình bày ngọn nguồn, nếu như bất đắc dĩ thì lấy người trạng mạo giống mình để thay vào.

Huệ mới lấy Phạm công Trị mạo tên, sai bầy tôi là Ngô Văn Sở, Đặng Văn Chân, Phan Huy Ích, Vũ Huy Tấn, Vũ Danh Tiêu, Nguyễn Tiến Lộc, Đỗ Văn Công, ngoài lệ cống thêm hai con voi đực đệ theo đường dịch cực khổ, trên đường rất khó nhọc.

Tổng đốc Lưỡng Quảng Phúc Khang An, tuần phủ Quảng Tây Tôn Vĩnh Thanh bạn tống lên kinh đô …

Những chi tiết nên trên nhiều điểm đã không đúng sự thật mà còn bôi bác khiến hậu nhân đến nay vẫn nghĩ rằng người sang Trung Hoa là một “giả vương”. Chúng tôi đã trình bày việc này tương đối rõ ràng nhưng nhiều người vẫn hoài nghi nên còn nhiều điểm cần làm rõ trong một biên khảo khác, không muốn nhập hai việc làm một trong bài này. Ở đây, chúng ta muốn biết tại sao những người đi trong chuyến này đều thấy đó là một cuộc hành trình hi hữu, nhất là xem lại việc nhận sắc ấn của phái đoàn Nguyễn Quang Hiển đối với Thanh triều quan hệ như thế nào?

PHÁI ĐOÀN NGUYỄN QUANG HIỂN

Trong bài tựa Hoa Nguyên Tùy Bộ Tập của Vũ Huy Tấn, ông chỉ viết một câu rất mơ hồ là “Ngày mồng 2 tháng Hai đến cửa quan ở Lạng Sơn, ở cùng với người giữ cửa quan phía bắc để thư từ qua lại. Ở cửa quan mấy tháng thì nhận được dụ của thượng quốc bằng lòng cho triều cận (tức lên kinh đô yết kiến vua Càn Long), lại được giao cho nhiệm vụ đi sứ.” Chính vì không ý thức được sự quan trọng của sứ bộ nên Vũ Công Bộ[11] không biết chuyến đi là một biến cố lịch sử lớn trong giao thiệp giữa nước ta với Trung Hoa.

Thực ra, ngoài các sứ thần lo việc văn từ, chánh sứ nước ta [khi ấy tên Nguyễn Quang Hiển (阮光顯)], là một người thân (cháu) của vua Quang Trung sang nhận sắc ấn thay mặt chú mình. Cứ như lời khai, ông là con của Nguyễn Quang Hoa (quá cố) là anh cả trong bốn anh em Nguyễn Nhạc nên tuy vai cháu nhưng vai vế lại cao. Theo nguyên tắc trọng đích của Á Đông, Nguyễn Quang Hiển chính là trưởng tộc (hay ít ra là trưởng chi) của dòng họ Nguyễn Quang sang Bắc Kinh nhận sắc ấn, một biểu tượng chính thức của vương quyền trong quĩ đạo nhà Thanh.

Cứ như lệ thường, chánh sứ và hai phó sứ đều là quan văn nhưng lần này phái đoàn lại có một quan văn và một quan võ, đóng vai hỗ trợ cho chánh sứ là một người thuộc gia đình của Nguyễn Quang Bình, tức vua Quang Trung. Đáng ra, Vũ Huy Tấn có thể ghi chép rất kỹ lưỡng về quá trình đàm phán và cuộc hành trình sang Trung Hoa, bao gồm cả việc vào triều kiến vua Càn Long ở Nhiệt Hà và lễ trao sắc ấn ở điện Thái Hòa, những đại sự mà ông viết là “nước ta mới có lần đầu”. Cũng nên biết thêm, điện Thái Hòa là trung tâm của Tử Cấm Thành, là điện quan trọng nhất trong cung nhà Thanh, nơi nhà vua thiết đại triều và tiếp những sứ thần ngoại quốc, nên việc trao sắc ấn tại đây cũng không khác gì nhà vua đích thân làm lễ.

Việc giải mã phái đoàn Nguyễn Quang Hiển vì thế giúp chúng ta hiểu biết hơn những gì đã xảy ra vì đây là một gạch nối, làm trung gian đóng vai giao kết của đại quốc và tiểu quốc. Một đằng xác định sẽ tiếp tục những thỏa hiệp ngoại giao vượt vị thế tông phiên, đóng vai khách mời trong đại lễ sắp tới, một đằng trao ấn tín như khẳng định sự công nhận chính thức và thay thế mọi liên hệ khác nay không còn hiệu lực. Đây là những hiệp ước song phương vượt ra ngoài hình thái xin cho mà chúng ta từng thấy qua nhiều thế hệ, nhiều triều đại là căn bản giao thiệp giữa Trung Hoa và Đại Việt.

Nguyên uỷ

Phái đoàn Nguyễn Quang Hiển là một giải pháp mà nhà Thanh sắp đặt với Tây Sơn để vượt qua một khó khăn về nghi lễ. Trước đây, để ép nước ta thần phục, đời Nguyên, đời Minh đều nêu ra một giải pháp rất kẻ cả là nếu như vua nước Nam không chịu sang kinh đô để tự mình xin phong vương thì có thể gửi một hình nhân bằng vàng sang thay mình mà sử sách gọi là “đại thân kim nhân”.

Khi vua Quang Trung bằng lòng thần phục, nếu nhà Thanh quyết liệt đòi hỏi một hình nhân bằng vàng thì việc yêu cầu vua Quang Trung sang tham dự lễ Bát Tuần Khánh Thọ sẽ khó khăn hơn nếu không nói rằng không thể thực hiện được. Để thông qua vướng mắc đó, triều đình Tây Sơn đưa một nhân vật trong họ Nguyễn Quang (là hoàng tộc nhà Tây Sơn) mang biểu cầu phong dưới một nghi lễ mới. Đó là “tuy đại do thân” (tuy thay mặt nhưng cũng như chính mình) chính thức xác định vai trò phiên thuộc của An Nam trong hệ thống đồng tâm mà nhà Thanh thiết lập.

Ngai vàng trong điện Thái Hòa[12]

Bản đồ Tử Cấm Thành với điện Thái Hòa ở chính giữa[13]

Ngoài nghi lễ, phái đoàn Nguyễn Quang Hiển còn những nhiệm vụ phụ quan trọng hơn. Đối với nhà Thanh, tuy là một thủ tục trung gian nhưng cũng là giao kết mà triều đình Tây Sơn xác định việc vua Quang Trung sang Bắc Kinh. Phái đoàn Nguyễn Quang Hiển đi sang triều kiến vua Thanh cũng đóng vai trò tiền sát tìm hiểu thực sự nhà Thanh muốn gì. Vì không nắm vững chủ trương nguyên thủy mà Tôn Sĩ Nghị đã sắp đặt để vua Chiêu Thống sang triều cận, việc nhà Thanh khăng khăng yêu cầu vua Quang Trung sang chúc thọ bị nghi ngờ là muốn “điệu hổ ly sơn”, một khi vua Quang Trung vừa qua khỏi Trấn Nam Quan thì quân Thanh sẽ nhiều mặt đồng loạt tấn công để lấy lại nước cho vua Lê. Cái kế hoạch mà sau khi bại trận Tôn Sĩ Nghị rêu rao là sẽ đem “cửu tỉnh binh mã, tứ lộ giáp công”, “không diệt không thôi” để hù doạ, đến lúc này lại trở thành một đe dọa ngầm khiến nhà Thanh phải chủ động giải toả để xác định rằng đó chỉ là một đòn chiến tranh tâm lý chứ không có thật.

Khi thấy triều đình Tây Sơn vẫn ỡm ờ không khẳng định việc vua Quang Trung sang Trung Hoa, Phúc Khang An liền đưa Nguyễn Quang Hiển và phái đoàn An Nam đến Quế Lâm để gặp vua Chiêu Thống (khi đó đã cắt tóc đổi sang y phục nhà Thanh), vừa xác định quả thực vua Lê họ đang giữ trong tay, vừa là một bảo chứng rằng họ không có tính toán để đưa vua Lê về nước như tin đồn.

Việc miêu tả một cách rẻ rúng phái đoàn Nguyễn Quang Hiển chỉ là một phái đoàn cầu phong như Liệt Truyện (Nguỵ Tây) chép “Huệ bèn lấy vàng lụa tặng cho hậu hĩ cầu xin thu xếp cho, rồi đổi tên là Quang Bình, sai cháu là Nguyễn Quang Hiển cùng bồi thần là Vũ Huy Tấn mang cống phẩm, gõ cửa quan xin được nhập cận. Vua Thanh vui mừng thuận theo lời tâu …” đã không đề cập đến những mục tiêu và thoả hiệp khác của phái đoàn và cũng chưa giải thích được tại sao việc phái đoàn Nguyễn Quang Hiển đến Bắc Kinh lại được vẽ thành bức tranh sau cùng bộ An Nam Chiến Đồ của nhà Thanh.[14]

Nhân số phái đoàn Nguyễn Quang Hiển

Số người đi trong phái đoàn Nguyễn Quang Hiển không dứt khoát là bao nhiêu vì ngay từ đầu, Nguyễn Quang Hiển mang theo nhiều sứ mạng:

  • Bề ngoài, Nguyễn Quang Hiển là cháu vua Quang Trung được cử đi như một “thân thần” mang tờ biểu cầu phong mà nhà Thanh dùng một ngôn từ ngoại giao là “cụ biểu đầu thành (具表投誠)” với ý nghĩa là kẻ chống lại nay thành tâm qui phục. Việc nước ta quay về trong quĩ đạo tông phiên của nhà Thanh là một tiến trình khúc mắc mà bên trong, chính họ mới là phía cầu hoà chứ không phải phía Tây Sơn nhưng được sắp xếp làm như nước ta yêu cầu cho khỏi mất mặt.
  • Thứ hai, phái đoàn Nguyễn Quang Hiển sang Trung Hoa cũng là hình thức công khai xác nhận việc vua Quang Trung sẽ đích thân sang dự lễ Bát Tuần Khánh Thọ của vua Càn Long, đem một lời hứa miệng thành một văn bản giao kết. Việc phô trương trên đường họ đi qua cũng là dịp mà nhà Thanh công bố cho quốc dân là An Nam đã thần phục, che dấu việc bại trận vốn dĩ chấn động vùng biên giới tây nam.

Để loại trừ nghi ngại việc nhà Thanh sẽ đưa Lê Duy Kỳ về nước, vua Càn Long đã chỉ thị cho Phúc Khang An ép toàn bộ những người trong nhóm nhà Lê chạy sang Trung Hoa phải cắt tóc và đổi y phục, minh định rằng họ nay là dân Trung Hoa chứ không liên quan gì đến An Nam nữa.

Khi phái đoàn đã chính mắt quan sát nơi ăn chốn ở của vua Lê đã “thế phát cải phục”, Phúc Khang An yêu cầu Nguyễn Quang Hiển sai vệ úy Hồ Văn Tòng về báo cáo lại cho vua Quang Trung đồng thời đem sang một tờ biểu mới khẳng định đích thân Nguyễn Quang Bình sẽ cầm đầu một phái đoàn sang Trung Hoa mà không còn lần lữa hay ỡm ờ được nữa.

Sau khi mục tiêu được xác nhận, vua Càn Long mới “nâng cấp” phái đoàn Nguyễn Quang Hiển lên tầm vóc cao hơn một sứ bộ bình thường của An Nam, thực hiện nhiều nghi thức tiếp đãi mà chúng tôi sẽ đề cập trong biên khảo này.

Theo danh sách liệt kê lúc đầu thì phái đoàn Nguyễn Quang Hiển qua khỏi cửa quan để gặp Phúc Khang An lên đến 68 người bao gồm sau đây:

About Author

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *